PROGRAMY I METODY SZKOLENIA W BIEGU NA ORIENTACJĘ


| CZĘŚĆ I |   | CZĘŚĆ II |   | CZĘŚĆ III |   | CZĘŚĆ IV |   | CZĘŚĆ V |   | CZĘŚĆ VI |   | CZĘŚĆ VII |


CZĘŚĆ IV

PROGRAM SZKOLENIA DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Temat 1. Bieg na Orientację jak dyscyplina sportowa

Temat 2. Wyposażenie zawodnika do biegu na orientację

Temat 3. Posługiwanie się mapą
Zajęcie 3.1 Treść map do Biegu na Orientację

Zajęcie 3.2 Orientowanie mapy
Zajęcie 3.3 Poruszanie się w terenie z mapą
Zajęcie 3.4 Poruszanie się w terenie z mapą i kompasem

Temat 4. Punkty kontrolne i sposób ich potwierdzania
Zajecie 4.1 Punkt kontrolny
Zajęcie 4.2 Opisy punktów kontrolnych

Temat 5. Wyznaczanie kierunku biegu
Zajecie 5.1 Kierunek biegu a przeszkody terenowe
Zajęcie 5.2 Praktyczne ćwiczenia z utrzymania kierunku

Temat 6. Ocena odległości
Zajecie 6.1 Pomiary na mapie
Zajecie 6.2 Pomiar odległości w terenie

Temat 7. Czytanie mapy
Zajęcie 7.1 Bieg z wykorzystaniem obiektów liniowych
Zajęcie 7.2 Bieg z wykorzystaniem obiektów punktowych
Zajęcie 7.3 Bieg z wykorzystaniem rzeźby terenu

Temat 8. Taktyka biegu
Zajęcie 8.1 Wybór wariantu
Zajęcie 8.2 Celowe odchylanie
Zajęcie 8.3 Wybór punktu do ataku i atak na punkt kontrolny
Zajęcie 8.4 Prędkość biegu w biegu na orientację

Temat 9. Doskonalenie elementów technicznych - trening indywidualny i w grupie
Zajęcie 9.1 Trening utrzymania kierunku i oceny odległości
Zajęcie 9.2 Trening pamięci
Zajęcie 9.3 Trening walki
Zajęcie 9.4 Inne


Temat10. Udział w zawodach w BnO - brak


Temat 6. Ocena odległości

Zajęcie 6.1 Pomiary na mapie

Zagadnienia:
1. Skala map
2. Pomiar odległości na mapie
3. Pomiar wysokości

Zagadnienie 1

Skala mapy jest to stosunek odległości linii między dwoma punktami na mapie do rzutu poziomego między tymi punktami w terenie. Skalę mapy do Biegu na Orientację wyrażamy w postaci zapisu 1 : 15 000. Taki zapis oznacza, że zmierzona odległość między dwoma punktami na mapie jest 15 000 razy mniejsza od odległości pomiędzy tymi samymi punktami w terenie.
Dla skali mapy 1:15 000 - 1 cm odległości na mapie odpowiada 150 m w terenie.
Skala mapy jest więc elementem, od którego w dużej mierze zależy zarówno ilość szczegółów, które można umieścić na mapie, jak i ich dokładność. Rzutuje na dokładność wykonywanych na podstawie mapy pomiarów i obliczeń.
Najczęściej stosowane skale map do Biegu na Orientację to:
  • 1:15 000 (1 cm = 150m)
  • 1:10 000 (1 cm = 100m)
  • 1:5 000 (1 cm = 50m)
Zaleca się, aby dla najmłodszych kategorii wiekowych i weteranów stosować mapy wykonane w skali 1:10 000.
Informacje o skali mapy umieszcza się na mapie ( patrz rysunek).


Zagadnienie 2

Najczęściej stosowanym przyrządem do pomiaru długości odcinków prostoliniowych jest linjka milimetrowa. Długość terenowa L takiego odcinka jest iloczynem wielkości l, zmierzonej na mapie, przez przelicznik skali mapy P;
L= l x P
Przykład
Na mapie wykonanej w skali 1:15 000 ( 1 cm = 150m) zmierzony odcinek ma długość 4 cm. Obliczona długość terenowa w tym przypadku ma wartość;
L= 4 x 150 = 600m
Pomiaru odległości wzdłuż linii krzywych i nieregularnych należy wykonać takimi przymiarami, które pozwalają na dokładne odtworzenie tej linii dzięki swojej elastycznej budowie. Możemy tutaj wykorzystać sznurek, nitkę lub przyrząd o specjalnej konstrukcji (krzywomierz).
Ocenę odległości odczytywanych z mapy, biegacz orientalista obowiązkowo musi mieć opanowaną. Taka ocena bardzo często decyduje o wyborze wariantu biegu, czyli taktyki biegu. Praktycznie w czasie biegu pomiar możemy wykonać linijką kompasu lub poprzez ocenę "na oko". W pierwszym przypadku wymaga to zmniejszenia szybkości biegu natomiast w drugim przypadku, zawodnik musi mieć utrwalone w pamięci wzrokowej wyobrażenie 1 cm. Często pomocne mogą być tutaj linie północ - południe, kreślone w odstępach co 500 m na mapie.
Załączony rysunek prezentuje sposób wykonania pomiaru.
Należy pamiętać, że długości mierzonych odcinków na mapie zwykle są krótsze od rzeczywistych odległości w terenie. Różnice te wynikają z kątów nachylenia oraz załamań danej linii terenowej. Im większe nachylenie terenu, tym większa różnica. W terenie górzystym różnica ta może wynosić do 10% a w terenie pagórkowatym do 3%.

Zagadnienie 3

Do określania wysokości punktów terenowych na podstawie mapy posługujemy się warstwicami, wykorzystując przy tym opis warstwicy zamieszczony na mapie ( patrz rysunek).
Dla orientalisty umiejętność określania różnicy wysokości pomiędzy punktami na mapie jest tak samo ważna jak ocena odległości. Decyduje ona o stosowanej taktyce w czasie biegu.
Przewyższenia między punktami na mapie określa się na podstawie różnicy wysokości poszczególnych punktów:
h= Ha - Hb
gdzie:
h- różnica wysokości między punktami,
Ha - wysokość dowolnego punktu a,
Hb - wysokość dowolnego punktu b.
Jeżeli punkty leżą na tym samym zboczu, wtedy wystarczy obliczyć ile warstwic leży między nimi i pomnożyć przez wielkość cięcia warstwicowego (wartość zapisana na mapie).
h = n x cw
gdzie:
n - ilość warstwic między punktami,
cw - wielkość cięcia warstwicowego.
Na podstawie ilości warstwic oraz odległości między nimi oceniamy również kąt nachylenia terenu. Im większa odległość między warstwicami, tym mniejszy jest kąt nachylenia terenu i odwrotnie.

Zajęcie 6.2 Pomiar odległości w terenie

W czasie biegu na orientację, zachodzi często konieczność szybkiej oceny odległości niezbędnej do wyznaczenia celu jakim jest PK lub przedmiot terenowy oraz określania długości odcinków terenowych.
Szybko i w miarę poprawna ocena odległości za pomocą najprostszych sposobów należy do ważnych umiejętności każdego biegacza na orientację.
Podczas biegu na orientację odległość w terenie można określać za pomocą następujących sposobów: "na oko" i krokami.


Zagadnienia:
1. Ocena odległości "na oko"
2. Pomiar odległości krokami

Zagadnienie 1

Ocena na oko
Jest to najprostszy i najszybszy sposób określania odległości a istota jego jest oparta na ogólnie znanych właściwościach oka ludzkiego.
W orientacji odległość "na oko" ocenia się przez porównanie z utrwalonymi w pamięci wzrokowej typowymi odległościami w terenie np. 100m (długość boiska piłkarskiego).
Ocenę odległości "na oko" przez porównanie sprawdza się w terenie równinnym. Błąd pomiaru w tym przypadku wynosi do 15%.
Podczas pomiarów wykonywanych sposobem "na oko" należy pamiętać, że ze zwiększaniem się długości, wielkość typowego odcinka stopniowo się skraca a wgłębienia terenowe przecinające ocenianą odległość, pozornie ją skracają.
Zdolność oceny odległości tą metodą można doskonalić przez systematyczne ćwiczenia w terenie i porównywanie otrzymanych wyników z wartościami uzyskanymi na podstawie dokładniejszych pomiarów, np. pomiar odległości na mapie.

Zagadnienie 2

Mierząc odległość krokami należy znać długość swojego kroku w metrach. Długość własnego kroku wylicza się maszerując wzdłuż uprzednio zmierzonego odcinka, obliczając ilość par kroków.
Pomiar długości kroku należy wykonać co najmniej dwukrotnie na odległości nie mniejszej jak 200 - 300m. Ostatecznie długość kroku przyjmuje się jako średnią z wykonanych pomiarów.
Mierząc odległość krokami liczy się podwójne kroki ( przeważnie na lewą nogę).

GE
<- Poprzenia     Następna ->



(c) 2001 ermine