PROGRAMY I METODY SZKOLENIA W BIEGU NA ORIENTACJĘ


| CZĘŚĆ I |   | CZĘŚĆ II |   | CZĘŚĆ III |   | CZĘŚĆ IV |   | CZĘŚĆ V |   | CZĘŚĆ VI |   | CZĘŚĆ VII |


CZĘŚĆ I

Przedstawiony materiał jest próbą usystematyzowania spraw związanych ze szkoleniem zawodników w Biegu na Orientację.
Praktycznie nigdzie nie znalazłem materiałów, które w przystępny sposób opisywałyby kształowanie odpowiedniej wiedzy technicznej i taktycznej zawodników BnO w poszczególnych etapach szkolenia.
Przedstawiony materiał tak w części merytorycznej jak i metodycznej nie należy traktować zbyt sztywno, tam gdzie to jest możliwe i potrzebne należy wzbogacać go nowymi treściami i udoskonalać metody szkolenia.
Materiał, który będzie prezentowany, głównie będzie wskazywał w jakiej kolejności i w jaki sposób należy szkolić, utrwalać umiejętności i kształtować nawyki zawodnika BnO.
Przygotowując szkolenie zawodnika w BnO należy uwzględnić wiele czynników wśród których należy wymienić:
- stan wyszkolenia zawodnika,
- stan bazy do szkolenia,
- stan znajomości zasad szkolenia.
Autor jest świadomy tego, że materiały które będą prezentowane nie są jeszcze kompletne, dlatego prosi się gości tej strony o kierowanie własnych spostrzeżeń na adres autora - ekgrono@poczta.onet.pl.
Otrzymane uwagi i propozycje przyczynią się do polepszenia jakości prezentowanych materiałow oraz niewątpliwe do rozwoju tej dyscypliny w Polsce.


PROGRAM SZKOLENIA DLA POCZĄTKUJĄCYCH

Temat 1. Bieg na Orientację jak dyscyplina sportowa

Temat 2. Wyposażenie zawodnika do biegu na orientację

Temat 3. Posługiwanie się mapą
Zajęcie 3.1 Treść map do Biegu na Orientację

Zajęcie 3.2 Orientowanie mapy
Zajęcie 3.3 Poruszanie się w terenie z mapą
Zajęcie 3.4 Poruszanie się w terenie z mapą i kompasem

Temat 4. Punkty kontrolne i sposób ich potwierdzania
Zajecie 4.1 Punkt kontrolny
Zajęcie 4.2 Opisy punktów kontrolnych

Temat 5. Wyznaczanie kierunku biegu
Zajecie 5.1 Kierunek biegu a przeszkody terenowe
Zajęcie 5.2 Praktyczne ćwiczenia z utrzymania kierunku

Temat 6. Ocena odległości
Zajecie 6.1 Pomiary na mapie
Zajecie 6.2 Pomiar odległości w terenie

Temat 7. Czytanie mapy
Zajęcie 7.1 Bieg z wykorzystaniem obiektów liniowych
Zajęcie 7.2 Bieg z wykorzystaniem obiektów punktowych
Zajęcie 7.3 Bieg z wykorzystaniem rzeźby terenu

Temat 8. Taktyka biegu
Zajęcie 8.1 Wybór wariantu
Zajęcie 8.2 Celowe odchylanie
Zajęcie 8.3 Wybór punktu do ataku i atak na punkt kontrolny
Zajęcie 8.4 Prędkość biegu w biegu na orientację


Temat 9. Doskonalenie elementów technicznych - trening indywidualny i w grupie
Zajęcie 9.1 Trening utrzymania kierunku i oceny odległości
Zajęcie 9.2 Trening pamięci
Zajęcie 9.3 Trening walki
Zajęcie 9.4 Inne


Temat10. Udział w zawodach w BnO - brak

Celowo nie podaję czasu potrzebnego na realizację poszczególnych tematów i zajęć, ponieważ o tym powinni decydować sami trenerzy i instruktorzy. Czas potrzeny na realizację szkolenia z danego tematu czy zajęcia będzie uzależniony od wielu czynników. Najbardziej istotnym jest sam zawodnik.
W treningach należy uwzględniać zasadę stopniowania trudności i wykorzystywania wiedzy zdobytej na wcześniejszych treningach.


WSKAZÓWKI ORGANIZACYJNO-METODYCZNE

Temat 1. Bieg na Orientację jako dyscyplina sportowa

Zagadnienia:
1. Istota Biegu na Orientację
2. Historia rozwoju dyscypliny na świecie i w Polsce.
3. Kategorie wiekowe.
4. Uczestnictwo w zawodach sportowych.
5. Klasy sportowe i ranking
Trener, instruktor na pierwszym spotkaniu omawia istotę Biegu na Orientację, historię rozwoju dyscypliny na świecie i Polsce. Przedstawia zasady organizacji zawodów sportowych, zdobywania klas sportowych, punktów rankingowych oraz zapoznaje z przepisami Biegu na Orientację w Polsce.
W czasie omawiania wskazane jest pokazywać szkolonym mapy do biegu na orientację, kompas, punkty kontrolne itp.


Temat 2. Wyposażenie zawodnika do biegu na orientację

Zagadnienia:
1. Mapa do biegu na orientację.
2. Kompas.
3. Karta startowa.
4. Strój zawodnika.

Instruktor prezentując mapę do biegu na orientację powinien zwrócić uwagę na:
  • skalę mapy
  • znaki topograficzne
  • sposób oznaczania północy na mapie
  • sposób przedstawiania rzeźby terenu
W czasie omawiania szkoleni powinni posiadać mapy do bno, najlepiej z legendą opisującą znaki topograficzne. Jeżeli są to poczatkujący zawodnicy taką mapę należy przekazać im na własność i nakazać samodzielną naukę znaków. Wskazane jest, żeby była to mapa z którą początkujący zawodnik będzie miał kontakt na treningach
W pozostałych zagadnieniach omawianie należy łączyć z pokazem wymienianych przedmiotów
Szkolenie prowadzimy na sali lub jeżeli warunki na to pozwalają w terenie


Temat 3. Posługiwanie się mapą

Zajęcie 3.1 Treść map do biegu na orientację

Zagadnienia:
1. Teren i sposoby jego odwzorowania na mapie.
2. Sposoby oznaczania tras na mapach.
3. Oznaczenia dodatkowe na mapach.

Instruktor prowadzi zajęcia w terenie wykorzystując mapę, którą omawiał w temacie 2. Również każdy szkolony wychodząc w teren zabiera ze sobą mapę
Instruktor prowadząc grupę w terenie pokazuje i omawia sposób odwzorowania terenu i przedmiotów terenowych na mapie. Szczególną uwagę zwraca na takie elementy składowe jak:
  • roślinność,
  • drogi,
  • wody,
  • budowle,
  • skały itp
Równolegle z zagadnieniem 1 może być realizowane zagadnienie 2, gdzie instrutor omawia sposób rysowania tras do biegu prezentując sytuację narysowaną na mapie (start, punty kontrolne, meta).
Dodatkowe oznaczenia na mapach instruktor omawia zwracając uwagę na:
  • skalę mapy,
  • oznaczenia obszaru zabronionego,
  • oznaczenia obszaru niebezpiecznego,
  • opis mapy.

Zajęcie 3.2 Orientowanie mapy

Zagadnienia:
1. Orientowanie mapy według stron świata
2. Orientowanie mapy według przedmiotów terenowych
3. Orientowanie mapy przy pomocy kompasu

Zagadnienie 1
Są to ćwiczenia praktyczne, które mogą być prowadzone w sali lub w terenie. Instruktor szkolenie rozpoczyna od pokazu zorientowania mapy w kierunku północnym w różnych pozycjach do kierunku północnego.
W tym celu wyznacza umownie jako północ dowolną ścianę hali sportowej lub jeżeli zajęcia prowadzi w terenie wybrany przedmiot terenowy. W zajęciach należy wykorzystywać dowolne mapy do bno. Następnie szkoleni powtarzają czynności instruktora chodząc po obwodzie często zmieniając kierunki. Rola instruktora sprowadza się do stałego nadzoru nad sposobem pracy szkolnych z mapą tj. zorientowania mapy (obracanie) po zmianie kierunku biegu, marszu. Patrz rysunek.

Ćwiczenie powinno być doskonalone jako element rozgrzewki (trucht z mapą) w kolejnych treningach.

Zagadnienie 2

Ten etap szkolenia instruktor powinien prowadzić w terenie wykorzystując mapy terenu. Na przykładach z terenu demonstruje sposób zorientowania mapy w oparciu o różne przedmioty terenowe. Do szkolenia powinien wykorzystać drogi, budowle, rzeźbę terenu, itp.
Jako formę szkolenia można wykorzystać tutaj elementy treningu liniowego - patrz przykład obok. Instruktor przemieszczając się wzdłuż drugi prezentuje sposób orientowania mapy w różnych miejscach terenu. Szkoleni powtarzają prezentowane czynności

Zagadnienie 3

W tej części szkolenia instruktor demonstruje sposób orientowania mapy za pomocą kompasu.
Mapa zorientowana przy pomocy kompasu, to mapa której linie północ- południe są równoległe do igły magnetycznej a igła magnetyczna i północ na mapie są zgodne. Patrz rysunek
Szkoleni powtarzają prezentowane czynności. W czasie szkolenia należy podkreślać, że kompas spełnia rolę ubezpieczenia w czasie niepewności i pracy w terenie , gdzie nie ma wyraźnych przedmiotów terenowych.
W szkoleniu wykorzystujemy mapy z pierwszej części zajęcia.

Zajęcie 3.3 Poruszanie się w terenie z mapą

Zagadnienia:
1. Zasady określania swojego położenia
2. Kolejność pracy z mapą

Zajęcie 3.3 należy prowadzić w terenie z mapą, którą posiada każdy uczestnik szkolenia. Do zajęć możemy wykorzystać mapę z zajęć 3.2.
Instruktor omawia i demonstruje czynności do wykonania w poszczególnych etapach szkolenia. Po omówieniu szkoleni ćwiczą praktycznie

Zagadnienie 1 Czynność określania swojego położenia jest niezmiernie istotna dla uprawiających bieg na orientację i jest niezbędna podczas umiejscawiania swojego położenia na mapie.
Chcąc określić własne położenie na mapie należy znać rejon w którym się znajdujemy a następnie odległości i kierunki od charakterystycznych przedmiotów terenowych do miejsca naszego znajdowania się.
Określanie swojego położenia wykonujemy w następującej kolejności:
1. Określamy położenie na podstawie pobliskich przedmiotów terenowych
2. Określany położenie na podstawie rzeźby terenu
3. Określany położenie za pomocą pomiarów
Czynności instruktora: po omówieniu i pokazie przemieszcza się z grupą ( marsz, trucht) w terenie. Zatrzymuje się w wybranych miejscach i wydaje polecenie zorientowania mapy i wskazania położenia na mapie.
Sprawdza poprawność wykonanych czynności. Po upewnieniu się, że wszyscy opanowali czynności określania swojego położenia przystępuje do szkolenia z zagadnienia 2.

Zagadnienie 2 W czasie poruszania się w terenie z mapą obowiązuje zasada zachowania ciągłości orientacji tj. systematycznego w miarę przemieszczania się rozpoznawania otaczających przedmiotów terenowych, rzeźby i w stosunku do nich określania swojego położenia.
Kolejność pracy z mapą jest następująca:
1. Orientujemy mapę
2. Określamy na mapie swoje położenie
3. Porównujemy mapę z otaczającym terenem
4. Określamy kierunek dalszego przemieszczania się
Aby można było szybko odnajdywać na mapie swoje położenie, wskazane jest palcem (kciukim) pokazywać aktualną pozycję tzn. przesuwamy po znaku topograficznym drogi na mapie.
Czynności instruktora: Postępuje podobnie jak w zagadnieniu 1. Przemieszczając się z grupą w terenie zobowiązuje ich do ciągłego śledzenia mapy i terenu oraz określania swojego położenia na mapie. Po zatrzymaniu grupy, każdy z uczestników szkolenia pokazuje swoje położenie na mapie.

Zajęcie 3.4 Poruszanie się w terenie z mapą i kompasem

Zagadnienia:
1. Kompas i jego funkcje
2. Poruszanie się z użyciem kompasu

Zagadnienie 1

Aktualnie w handlu jest dostępnych wiele różnych typów kompasów. Ogólnie kompasy możemy podzielić na dwie grupy:
  • kompasy ogólnego przeznaczenia
  • kompasy dla zawodników z czasem ustalenia pracy igły do 2 sek.
W zależności od sposobu noszenia dzielimy je na:
  • płytkowe
  • kciukowe
Przy pomocy kompasu możemy:
  • zorientować mapę
  • wyznaczyć kierunek ruchu zawodnika
  • jeżeli posiada podziałkę kątową, zmierzyć azymuty w terenie i na mapie
Sposób orientowania mapy został przedstawiony w zajęciach 3.2

Bardzo ważne dla orientalisty jest wyznaczanie kierunku ruchu przy pomocy kompasu. Szczególnie staje się to konieczne, gdy poruszamy się w terenie bez widocznej rzeźby i przedmiotów terenowych.
Sposób wyznaczania kierunku ruchu zawodnika przedstawia rysunek.
W celu wyznaczenia kierunku ruchu należy na mapie połączyć dwa punkty kontrolne PK w taki sposób aby linie kierunkowe kompasu (krawędź, rysunek linii) łączyły ich środki a strzałka kompasu była skierowana w kierunku punktu docelowego. Następnie orientujemy mapę zgodnie z wcześniej opisanym sposobem.
Stojąc z tyłu kompasu, przedłużenie strzałki kompasu pokazuje nam kierunek ruchu z danego punktu
Po omówieniu i pokazie instruktor wydaje polecenie wyznaczenia kierunku ruchu z wybranych punktów kontrolnych PK na mapach szkolonych. Sprawdza poprawność wykonanych czynności


Zagadnienie 2

Do ćwiczeń praktycznych instruktor wykorzystuje mapy z zajęć 3.2.

Jeżeli szkolenie prowadzone jest z dziećmi, ten etap szkolenia organizujemy wzdłuż drogi wybierając jako PK skrzyżowania i krótkie azymuty.
Przemieszczanie się wzdłuż określonej drogi instruktor wykorzystuje do doskonalenia umiejętności określania swojego położenia przez szkolonych.
Jeżeli nie dysponujemy mapami szkolenie z wyznaczania kierunku ruchu możemy przeprowadzić w ocechowanym kołkami terenie. Patrz rysunek. W tym przypadku należy wykonać w odpowiedniej skali szkic tego terenu, który w tym przypadku zastępuje nam mapę.
Na kolejnych treningach doskonalenie tego zagadnienia można ćwiczyć na przygotowanym wcześniej do tego celu terenie.Przygotowanie będzie polegało na umieszczeniu na stałe oznaczeń literowych lub cyfrowych na przedmiotach terenowych. Jeżeli szkolimy dzieci tak przygotowany teren należy lokalizować na otwartej przestrzeni z dużą liczbą przedmiotów terenowych. Dla bardziej doświadczonych zawodników tak przygotowany teren umiejscawiamy w kompleksach leśnych.


GE
Następna ->



(c) 2001 ermine